«103»

Қыркүйек 8, 2009

Балдырғанның мына постына байланысты менде де өзімнің айтарым пайда болды. Өйткені күнде қоғамдық көлікте жүретіндіктен және қазақтардың ең көп шоғырланған жерінде тұратындықтан (көбі бірақ қарақалпақтар) автобуста шытырман оқиғалар, яки «базар ұрсыстар» өте-мөте көп болады. Содан бірнеше көрініс.

Сонымен, кешкі мезгіл, лық толы автобус.

Бір кезде шіңкілдеген дауыс артқы жақтан шығады:

– Әй, көргенсіз, ағаш тасып барасың ба, атаңа нәлеттің?! Өлтіресің ғой мындағыларды.

– Артына кіріп кете жаздадық, әрең үлгердік тоқтап.

– Енді қайтем? Өйстейді бұлар, бірдемеден құр қалғандай неменеге ұшып жүресіңдер?

– Ой, апай, қойыңызшы, таңғы 5-тен бері жүрміз. Сіз сияқтылар мың отырады.

– Таңғы 5-те тұрғыларың келмесе жат онда! Сені біреу зорлап шығарды ма жұмысқа? Жасасаң дұрыстап жаса жұмысыңды, атаңа нәлет! Бәріміз жұмыстан шаршап келе жатырмыз….

– ….

– …

Сол апай аялдамасында шығып кеткенше бақырады.

Read the rest of this entry »

Advertisements

Алтыншы сөз: Тойсыз қазақ – қандай қазақ?

Шілде 31, 2009

Маған қазақты көп кемсітесің деп ұрысып жатыр. Шындығында, кемсітейін деп кемсіткенім емес, көрген-білгенімді жазғаным. Қазақтардың білімсіздігіне ішім ашиды. Көбі толыққанды өмір сүре алмайды ғой, көпке ұмтыламын деп, бір жағын жамай алмай жатады, барыма базар боламын деп, оны да, көп кезде қарық қыла алмайды.
Осының бәрі, кейде ойлаймын, білімсіздіктен шығар деп… Мақтайтын кездерде мақтаймын, ал егер кемшілігін көріп тұрсам, қалай бар, солай айтамын. Әрине, бұл бәрінде солай демеймін, бірақ көптеп кездеседі. Сосын бір байқағаным, білімді, айтары бар қазақтар көбіне орысша сөйлейді, жазады. Соған қарағанда, әлі ана тіліміздің беделін биік деңгейге көтере алмай келеміз…

Сонымен қатар, мен өз ұлтымды шексіз сүйемін. Ана тілімді сүйемін, қазақтардың өз ортасында білімді де, сыйлы болуын қалаймын. Блог бастауымның да, оны көрнекі ақпараттармен толтыруым да, осының айғағы. Кімде кім, блогыма тіреліп қалып жатса, біздің ешкімнен қалмай, қазақша жазуға біліміміз жеткілікті екенін көрсету мақсатында.

Балдырғанның эстафетасын алып, керек десеңіз мақтай да аламын. Мысалы, қазақтардың тойшылдығы… Шынымен, кейде той жасаймыз деп, асыра шашылып кететіндер де бар. Бірақ соған қарамастан, тойда шаттық-күлкі орнайды, барлығы күйбің тірліктегі проблемаларын ұмытып, барлығы тек ортадағы асабаның әніне тамсанып, той иелерінің қуанышы мен шаттығына ортақтасады, би билейді, ішеді-жейді, таныс-жақындарымен араласады. Қаншама жақсы сөздер айтылады. Ешкімде жоқ, «Той бастар» салты қандай керемет! Той осымен бітпесін, жалғаса берсін, бәріміздің үйімізде той болсын деген мақсатпен апа-әжейлер тойбастар айтады, жұғысты болсын деп, бәрі бір заттан алып қалуға тырысады. Қазақта «Шығын шықпай, кіріс кірмес» деген мақал бар ғой. Сондықтан тойға шығындалса да, оның жақсы ниетінің арқасында, тойдағы айтылатын небір жақсы сөздердің арқасында бәрі қайта қалпына келеді деп ойлаймын. Той көп болсын, ағайын!

Ал мақтай беріңіздер, Жетінші сөзді Сатыбалды мырзаға тапсырамын. Дәруішөлгендік тұрғын, қазақтар жайында не айтары бар екен…


Гректер мен қазақтардың ұқсастығы: бір фильмнің желісі бойынша

Сәуір 30, 2009

Алдыңғы демалыста «Моя большая греческая свадьба» киносын қарауға мүмкіндік туды. Қарап отырып, гректердің қазақтарға ұқсас мінездерін тауып, еріксіз күлумен болдым.

Мені жастайымнан ұлттық рухқа тәрбиелеп өсірді. Сен қазақсың, қазақтың қыздары мынадай болуы керек, мына қылығың теріс, мынау дұрыс деген сияқты…
Менің әкем былайынша көп мәселеге объективті қарайды. Бірақ дін, ұлт, тіл мәселесіне стереотип өте қатты. Бұл жағынан қазақшылдық бірінші орында.
Ал, інім, одан өткен ұлтшыл, ол үшін қазақтар әлемдегі ең керемет ұлт, түбірі сонау мыңдаған жылдардан басталған, ислам діні – ең хақ дін, қазақ тілі – ең бай тіл, Абай – ең ұлы философ, қазақтан өткен кеңпейіл халық жоқ, т.с.с… Дамымай қалған себебі, 70 жыл бойы коммунизм бәрін құртқан деген тұжырымда.
Read the rest of this entry »


Қазақ елі наурызды қалай қарсы алған?

Наурыз 20, 2009

Қызыр түні – Жаңа жыл табалдырық аттап, үйге енгенде, «жалғыз шала сәуле болмас» деп терге қос шырақ жағылып қойылады. «Жаңа жыл мұнтаздай таза үйге кірсе, ол үй ауру-сырқаудан, пәле-жаладан аман болады деген сеніммен Наурызға шейін үй ішіндегі жиһаз, мүліктің шаңы қағылып, жуылып тазартылады. «Береке басынан басталады» демекші, «жыл басы жақсы басталса, аяғы да жақсы болады». «Жыл бойы ақ мол, дән тасқын-тасқын, жауын-шашын көп болсын деп Қызыр түні ыдыс атаулыны ырысқа /бидай, тары, арпа, сұлы, жүгері, т.б./ аққа /сүт, айран, шұбат, шалап, уыз, т.б./ және кәусар бұлақ суына толтырады.


Read the rest of this entry »


Ең ұлы қазақ кім?

Қазан 14, 2008

Осыдан біраз бұрын http://www.centrasia.ru – ОртаАзия сайты «Ең ұлы қазақ» деген сауалнама жүргізген болатын. Жауап берген 1521 оқырманның қорытындысы бойынша ең ұлы қазақ болып Дінмұхамед Қонаев табылған екен. Екінші орында елбасы Нұрсұлтан Назарбаев, үштікті ұлы ақын, философ Абай Құнанбаев жауапты. Сауалнаманың пайыздық үлесімі мен орындары былай құралған:

№1. Дінмұхаммед Қонаев – 20%
№2. Нұрсұлтан Назарбаев – 18%
№3. Абай Құнанбаев – 15%
№4. Жәнібек пен Керей хандар – 12%
№5. Абылай хан – 9%
№6. Мұстафа Шоқай – 7%
№7. Кенесары хан – 5%
№ № 8-9. Шоқан Уәлиханов пен Бауыржан Момыш ұлы – әрқайсысы 4%-дан
№.10. Нұрболат Масанов – 3%
№№ 11-12. Әлихан Бөкейханов пен Мұхтар Әуезов – әрқайсысы 2%-дан.

Осы бойынша сіздердің ойларыңыз қалай? Сауалнамамен келісесіздер ме?


Храпатый бастаған даңғыл жол

Тамыз 18, 2008

Осыдан біраз күн бұрын бақилыққа аттанған қазақстандық ауыр атлетика спортшысы Анатолий Храпатый соңғы берген сұхбатында өзі үшін ең сәтті болған Атланта олимпиядасын еске алып, «Осы Пекин олимпиядасы Атлантада өткен олимпиядаға қарағанда жетістікті болады деп үміттенемін», – деп айтып кеткен екен.
Көзінің тірісінде өзінің ауыр атлетикада жақсы нәтижелерімен елді қуантып, мерейін асқақтатқан спортшының жетістіктерін көріп өскен жастарымыз, міне, өзі айтқандай үлкен биіктерден көрініп жатыр. Қазіргі уақытта иеленген 8 медальдің жартысы – ауыр атлеттердің еншісінде.

Сөзсіз, ең үлкен жетістік – Илья Ильиндікі. Бұл есімді соңғы кездері көп естіп жүрміз. Соңғы жылдары жақсы нәтижелерімен елді қуантып жүрген жігіттің алтын алатынына көп қауым үміт артқаны белгілі. Илья да есе жібермейтініне сенімді болатын. Жарыс барысында, үзіліс кезінде Ильяны түсірген таспагерлерге «Я буду первым!» («Бүгін мен бірінші боламын») деген сенімді сөздері жүрекке жылу ұялатқанымен, экранның бер жағында отырған бізге біраз қобалжуға тура келді. Алайда, Илья өз сөзінде тұрды. Жігіт екен! Керемет! Алтын – біздікі! Пекин аспанында біздің ту желбіреп, әнұран ойнатылды. Бұл сәттер әрбір қазақ үшін ең бақытты сәттер ғой шіркін!
Қуантатыны, бұл спорт түріндегі төрешілердің қолында боксшілердікіндей үлкен билік жоқ. Бәрі халықтың көз алдында, айқын көрініп тұрады.Біздің боксшыларымыз соңғы ұрыс алаңдарындағы төрешілер әділетсіздігінен жарыстан шығып қалып жатыр. Недегенмен, халық алдында боксшыларымыз мықты! Оларға айтарымыз – Сендер мықтысыңдар!!! Сендер жеңілген жоқсыңдар!!! Әлі де алатын асуларың алда деп сенеміз!!!
Алда шығатын боксышларымызға сәттілік пен әділ төрешілерді тілейік!!!
Соңғы жаңалықтарды әрдайым Нұрғисаның блогынан біліп отыра аласыздар!